Traditiegetrouwe gelovigen: hoe zich te oriënteren in een digitaal tijdperk van diverse meningen en censuur

11 augustus 2017

In onze interactieve en gedigitaliseerde wereld, krijgen we almaar meer de mogelijkheid om onze mening te uiten en de wereld die ons omringt te becommentariëren. Het Internet, en de diverse meningen die er leven, heeft er mede voor gezorgd dat Jan en An Modaal zich hebben kunnen emanciperen van de politiek correcte eenheidsgedachte die door de commerciële pers en het politiek/intellectueel establishment wordt verspreid. De officiële media hebben inderdaad hun greep op de publieke opinie verloren, ten voordele van het Internet en de sociale media. De Arabische Lente en de verkiezing van de Amerikaanse President Donald Trump zijn belangrijke voorbeelden van de rol van social media in daadwerkelijke politieke verschuivingen.  

Traditiegetrouwe Katholieken betreden de digitale wereld

Ook in de Katholieke Kerk is het nu voor leken mogelijk om online te participeren in debatten, die vroeger voor hen nog vaak ontoegankelijk waren. Voor informatie zijn ze niet langer afhankelijk van de voorgefilterde officiële media, bibliotheken en uitgeverijen. De meest diverse bronnen zijn tegenwoordig makkelijk beschikbaar online. Er bestaat bovendien veel kruisbestuiving tussen verschillende talen en culturen, die vroeger minder makkelijk met elkaar in contact kwamen.  Dit geeft leken de mogelijkheid om zelf conclusies te trekken over hedendaagse ontwikkelingen, waaronder het postmodernisme, de graaicultuur die ons welvaartsmodel op de helling zet, destructieve geopolitieke verhoudingen, migratie, bio-ethische vraagstukken, de genderideologie of de krimp van het instituut Kerk in het Westen.

Leken laten zich niet langer leiden door de kant-en-klare officiële interpretaties van deze problemen, aan hen voorgeschoteld door de media – ook niet inzake de Kerk.  Ze kunnen vergelijkingen maken tussen de aanpak hier en in het buitenland, en merken al snel hoe bijvoorbeeld de bisschoppen in ons land weinig aanstalten maken om de secularising om te keren. Integendeel, nieuwe groene scheuten van geloof, vooral in de vorm van traditiegetrouwe jonge priesters en religieuzen, worden tegenwoordig om ideologische redenen teruggedrongen. De leken houden hun hand op de puls van hun ernstig zieke Moeder Kerk en vragen zich af of de artsen niet voor de verkeerde therapie hebben gekozen en nu al aan palliatieve zorgen denken. De behoefte om in te grijpen lijkt onvermijdelijk, ook al hebben niet-gewijde gelovigen het nog altijd moeilijk om hierbij hun plaats te vinden. Waar moeten we ons positioneren, hoe kunnen we constructieve kritiek voeren zonder het instituut Kerk, waar we zo aan gehecht zijn, nog meer schade te berokkenen? Hoe kunnen we ongezouten maatschappelijke kritiek voeren, zonder onze geloofwaardigheid te verliezen? Toch is spirituele en intellectuele groei onmogelijk, zonder af en toe onze koers te evalueren of in vraag te stellen. God roept zijn kinderen op om elkaar liefdevol te herinneren aan de Waarheid en dit houdt ook een kritische attitude in.

Wat is verantwoorde kritiek? 

Kritiek in een Christelijke context moet vooral een evaluatie zijn van het beleid van een kerkleider of andere leidinggevende met het oog op zijn/haar groei in het geloof, alsook die van de gemeenschap.  Het is hierbij belangrijk om niet enkel te focussen op het negatieve, maar ook op de positieve verwezenlijkingen of eigenschappen van de kerkleider of andere verantwoordelijke die je aanspreekt.  Dit maakt het voor hen ook makkelijker om kritiek te aanvaarden. Het is een proces van slaan en zalven, van scherpe kritiek, maar dan in een sfeer van Christelijke naastenliefde.

Het belang van een duidelijke, doch diplomatische communicatie

Wanneer je een kerkleider of beleid bekritiseert, is het belangrijk om zeer duidelijk te communiceren. Gaat het om een reeds bestaand probleem of potentiële uitdaging? Hoe groot is het probleem? Zijn er concrete voorbeelden? Ook de bewoording is belangrijk “U bent een despoot en een ketter”, zal misschien veel hits opleveren voor bepaalde anonieme blogs à la Katholieke Actie Vlaanderen, maar zal verder weinig productieve reacties uitlokken, wanneer men bijvoorbeeld met een bisschop in discussie wenst te treden. Het is hierbij wenselijker om te zeggen: “Wij beseffen dat u misschien de beste intenties heeft, maar wij hebben de indruk dat er te weinig oog is in uw beleid voor bepaalde traditiegetrouwe vormen van spiritualiteit. Het geeft mensen de indruk dat hun geloof en vorm van evangelisatie, ondanks de vele successen, niet gewaardeerd wordt. De modernere vormen van spiritualiteit die in uw bisdom naar voor geschoven worden, hebben jammer genoeg veel minder aantrekkingskracht bij jongeren.” Wees dus duidelijk en ga onmiddellijk naar het hart van het probleem, maar blijf toegankelijk.

Het probleem van de censuur

Ondanks alle voorzorg, kunnen bepaalde ideeën alsnog voor problemen zorgen op social media. Bedrijven als Facebook, Twitter, Youtube hebben zich opgeworpen als promotoren van het progressieve gedachtengoed en er is weinig nodig om als conservatieve blogger tijdelijk of soms definitief verbannen te worden. Een medewerker van Google werd onlangs ontslagen, omdat hij de diversiteitspolitiek van zijn bedrijf in vraag stelde. Ook bij Facebook is er niet veel nodig om geschorst te worden, zoals recentelijk het geval was voor een aantal veelbezochte Amerikaanse Katholieke pagina’s. Deze week werd bovendien de voorzitter van het Katholiek Forum voor een maand geschorst wegens het posten van een meme met statistieken rond homoseksualiteit, die blijkbaar niet door de beugel kon bij de Facebook administratoren.

Moreel oordeel niet langer in handen van de Kerk of staat, maar van multinationals

Wat me hierbij vooral beangstigt, is dat het verschil tussen goed en kwaad, echte informatie of fake news, niet langer bepaald wordt door religieuze leiders, experten of zelfs door een democratisch verkozen parlement, maar door social media bonzen, zoals Facebook oprichter Mark Zuckerberg, een kereltje in short en teenslippers, dat schatrijk geworden is door de verkoop van onze persoonlijke gegevens. En op welke basis worden goed en kwaad, waarheid en leugen, dan beoordeeld? Ze worden beoordeeld volgens de normen van de meest extreme ideologieën inzake diversiteit en gender, die onze beschaving ooit gekend heeft. Het gaan hier om postmoderne ideologieën, die de mensheid op arbitraire wijze verdelen tussen “onderdrukkers” (elke heteroseksuele blanke man, ook als hij zich onderaan de sociale ladder bevindt) en “onderdrukten” (vrouwen, holebi’s, minderheden,…). Het gaat hier ook om ideologieën waarbij moraal en gender (of men nu zich nu als man, vrouw of iets anders definieert) relatieve begrippen zijn.

Deze wereldvreemde en, eerlijk gezegd, eerder exotische doctrines worden via de social media als Evangelie opgeworpen. Critici van deze ideeën worden verbannen naar het vakje “reactionair” of “extreemrechts” zonder hoop om door de “goegemeente” ooit nog als salonfähig beschouwd te worden. Het vreemde is dat slechts weinigen in ons land hier echt stil bij staan. Waar zijn we als vrije, Westerse maatschappij naar aan het evolueren? Gaan we niet langzaam naar een dictatuur zonder geweld of gevangenissen, waar politieke dissidenten door internationale bedrijfsinquisiteurs bestraft worden met sociale en economische uitsluiting? Dit is op z’n minst gezegd zeer ernstig.

Pas op voor recuperatie

Bij elke beweging –  dus ook die van de traditiegetrouwe Katholieken – is de zoektocht naar nieuwe leden een essentieel aspect. Hierbij is het belangrijk om alert te blijven voor mogelijke politieke recuperatie door groepen en/of personen die de traditiegetrouwe gelovigen volgens hun behoeften als handig voetvolk of, omgekeerd, als vogelverschrikker kunnen inschakelen om hun agenda te verwezenlijken.  Alle tegenstanders van de modernistische Kerk en het progressieve denken zijn niet noodzakelijk de vrienden van het Katholieke geloof of de Christelijke waarden. Een kritische aftoetsing blijft dus belangrijk.

Hetzelfde geldt voor de afwijzing door vele conservatieve online opiniemakers van het politiek correcte denken. Politieke correctheid is het vermijden van taaluitingen of gedragingen die als beledigend of discriminerend worden beschouwd voor bepaalde als achtergesteld beschouwde groepen of minderheden. Vele conservatieve bloggers vinden tegenwoordig dat politieke correctheid een vorm van censuur is (zie ook mijn eerdere verwijzingen naar dit onderwerp), die elke kritiek op progressieve thema’s zoals migratie monddood maakt. Hoewel ik hiermee grotendeels akkoord ga, zou ik erop willen wijzen dat de politiek correcte cultuur niet uit het luchtledige ontstaan is, maar een bijproduct is van de strijd tegen onderdrukking. Censuur moet bestreden worden, maar dit betekent niet dat we een aantal destructieve en op z’n minst anti-Christelijke ideologieën uit het verleden moeten gaan herontdekken.

Hoe moeten we als Christelijke gemeenschap nu verder?

“De liefde is geduldig”, schreef de Heilige Paulus aan de Korintiërs. En geduld zullen we nodig hebben. Onze Kerk en onze maatschappij zijn sinds de jaren ’60 van vorige eeuw bijna onherkenbaar veranderd. Onder invloed van het Tweede Vaticaans Concilie werden heel wat tradities, die voor onze grootouders nog vanzelfsprekend waren, zonder pardon afgeschaft en soms vervangen door nieuwe rituelen en/of liturgische vormen. Ondertussen heeft het grootste deel van de bevolking in ons land zich van het geloof afgekeerd en zich aangesloten bij een seculier, postmodern wereldbeeld, ver verwijderd van elke Christelijke visie op de samenleving. Een restauratie van de Katholieke tradities, structuren en maatschappij zit er dus op korte termijn waarschijnlijk niet in. Kerngelovigen zullen meer dan ooit kleur moeten bekennen, opkomen voor hun ideeën, en blijven geloven in de Goddelijke voorzienigheid. Denk eraan dat de bekering van een persoon ook soms decennia in beslag kan nemen, laat staan hoe lang het voor een ganse samenleving zou kunnen duren. We moeten troost vinden in de wetenschap dat ook Gods geduld en liefde eeuwig zijn. ”Ik ben met u alle dagen tot aan de voleinding der wereld”, zei Jezus in het Matteüs-Evangelie. Het is belangrijk dat wij hierin blijven geloven.

Auteur: Katharina Gabriels

Katharina Gabriels is 48, gehuwd en moeder van twee kinderen. Ze is gefascineerd door (kerkelijke) actualiteit, hedendaagse maatschappelijke ontwikkelingen en ethische kwesties.

Deel dit artikel:Share on Facebook24Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

7 reacties

  • willy 11 augustus 2017op12:39

    De digitalisering van deze wereld heeft duidelijk zijn voor en nadelen ook de sociale media doet mee aan deze revolutie waarbij allerlei meningen worden geuit ook op moreel gebied die ver af staat van de leer van de kerk dus een overdigitalisering is dus voor niet veel goeds !!!

  • A. G. Stinus 11 augustus 2017op16:04

    In het digitale tijdperk is het duidelijk wat katholieken te doen staat : zich laten horen. Op dat punt vind ik deze website GOED EN INTERESSANT. DANK aan alle mensen die hier moeite in steken. AGS

  • Eric 11 augustus 2017op17:13

    !MISSCHIEN! zou het prachtig zijn moesten tenminste alle Katholieke websites kunnen beschikken over een internetcentrum met priesters die klaar staan om een beschouwing te geven op elke reactie of commentaar en die dan ook goede raad konden geven.
    Het internet biedt die mogelijkheid!
    Het internet zou een betrekkelijk parochiale allure krijgen!
    Speciaal hiervoor zou men een bijzonder soort website kunnen ontwikkelen.
    Maaaaarrrr…. de oorsprong van de rekenmachine die tot computer uitgroeide is louter om de wereldse winst. Het computerding vertegenwoordigt de grootste vakkennis van de grootste vakmannen en dat zijn nu juist de trotse vrijmetselaars en degenen die met hen meespelen!!! – net zoals de ontwikkeling van de TV!!!

    Het kost streng zichzelf organiseren met veel wilskracht om buiten de samenleving over te stappen naar de woestijn met ‘slechts’ geestelijke boeken. Het zeer grote voordeel daarvan is nochtans dat men zich dan veel beter aan geestelijk werk kan overgeven zoals H.Franciscus v Assisi, H.Pastoor v Ars, Moeder Theresa v Calcutta, enz. nooit meer naar klok en kalender kijken of naar de media enz. maar enkel naar de zielen.

    DE CHIPINPLANT ZAL UITEINDELIJK DEFINITIEF BEWIJZEN WIE HET ERNSTIG MEENT MET HET GELOOF EN HET VERTROUWEN IN GOD!!!

    • Imelda 11 augustus 2017op23:43

      Misschien vind u het interessant dat ik gewerkt heb op een financiële afdeling met een boekhoudmachine. Ik heb de ontwikkeling meegemaakt van de eenvoudige typemachine, naar de elektrische typemachine, een boekhoudmachine met daarnaast ook een telexmachine. Vervolgens een boekhoudmachine met een kaartenbak en later ook met cassettes en toen nog een systeem van een boekhouding met kettingbrieven en cassette systeem-boekhouding en dan naar de computer. De eersten gaven nog heel veel herrie, maar dat werd steeds beter tot geluidloos. En toch vond ik het systeem van een boekhoudmachine met een kaartenbak het meest prettige systeem. Toen de eerste computers er waren in de jaren tachtig vond ik er niets aan. Erg saai zelfs. Maar nu is er te veel mogelijk en je kan alles vinden van zeer goede dingen tot zeer slechte dingen, kwaad en zonde zelfs.
      De TV was vroeger nog een aardige verstrooiing en mooie (jeugd)films met een goede strekking. Maar achteraf gezien leerden we door de televisie in huis te weinig met elkaar communiceren over de dingen van het leven, over God. En ik denk dat dat, zeker een rol speelt, waarom we nu niet goed met elkaar kunnen communiceren over deze belangrijke zaken.
      In de loop der jaren werden veel programma’s op de televisie qua inhoud steeds slechter. De goede strekking raakte er steeds meer uit. Natuurlijk zijn ze er nog wel, maar op de televisie is het nog maar zeldzaam.

    • Eric 13 augustus 2017op06:13

      Van 1969 tot en met 1976 werkte ik in wat men toen nog mecanografie noemde, mechanische schrijf- en rekenmachines herstellen. De nieuwe tech heeft de oude vakkennis volledig verdrongen. Niemand hoeft nog moeite te doen om mechanische onderdelen te herstellen. Men kan daar ook het geduld niet meer voor opbrengen. Geduld is eigenlijk liefdevol zorgdragen. Alleen computerprogrammeurs die weigeren de hogere programmeertalen te gebruiken kunnen nog hart hebben voor het begrip ‘zorgdragen’. De hogere programmeertalen zetten aan tot een soort verwilderende computergekte van steeds maar meer en sneller ook als dat al lang niet meer nodig is, alsof het een plicht zou zijn de natuur zodanig te digitaliseren dat het natuurlijke aspect van het leven verloren gaat. Met name OOP Object Oriented Programming zoals het beruchte Python lijkt wel van de duivel zelf te komen. Wanneer een ‘wetenschapper’ tijdens een betoog voor een publiek het woord Python laat vallen begint iedereen verplicht te applaudiseren! Een ouderwetse timmerman of schoenlapper is daarmee vergeleken een engel.

      • Imelda 14 augustus 2017op22:35

        Eric, ik word soms al zenuwachtig van die opdringerige blokjes waarin staat: “Uw computer kan nog sneller en efficiënter werken!”
        Nog sneller? Het gaat mij snel genoeg, hoor. Ha,ha, ik typte vroeger een keer sneller dan een elektrische typemachine aankon, dat vond ik wel grappig, ik moest dus langzamer typen. Ik ging dus wel eens te vlug (is ook een sport natuurlijk, zo snel mogelijk typen). Toen hield de techniek me nog tegen, nu jaagt de digitalisering (nieuwe techniek!) mij weer op. Verder heb ik een beveiliging programma; als daar een blokje verschijnt schrik ik al van de blauwwit en robotachtige hoofd, die dan iedere keer te voorschijn komt. Dan denk ik meteen: “psychologische oorlogsvoering. Ik klik het dan zo snel mogelijk weg. Maar het kruisje kun je niet aanklikken, want die geeft dit blokje helemaal niet aan.

  • A. G. Stinus 12 augustus 2017op10:48

    – Het idee van Eric, namelijk “MISSCHIEN zou het prachtig zijn moesten tenminste alle Katholieke websites kunnen beschikken over een internetcentrum met priesters die klaar staan om een beschouwing te geven op elke reactie of commentaar en die dan ook goede raad konden geven” vind ik wel goed. Of dat in de lokale Kerk zal gebeuren is twijfelachtig. De kerkelijke overheden zijn daar niet toe bereid (bekwaam?), denk ik.

    – Met websites moet men opletten. Sommige websites die bedoeld zijn voor gelovigen worden overwoekerd door al dan niet verstokte atheïsten, die zand in de raderen proberen te smijten.

Regels voor reacties: 1. Haatreacties en reacties met vloek- en scheldwoorden zijn niet toegestaan. 2. "Trollen" is verboden. Dit forum is bedoeld als ontmoetingsplaats waar inhoudelijke reacties worden gegeven op een artikel, of waar meningen kunnen worden uitgewisseld, niet om te trollen. Bij herhaaldelijke overtredingen zal de gebruiker worden geblokkeerd. 3. Anonieme gebruikersnaam is toegelaten. 4. Katholiek Forum wil een beleefd, doch ongecensureerd platform aanbieden en is daarom volstrekt niet aansprakelijk voor de inhoud van de reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *