De bisschopswijdingen door de Priester Broederschap Pius X in Ecône hebben al veel stof doen opwaaien. Voor-en tegenstanders verscheuren elkaar.
Deze bisschopswijdingen zijn een fiasco voor de hele katholieke Kerk. Zij hadden, mits wat goede wil van beide kanten, gemakkelijk kunnen vermeden worden.
Paus Leo heeft nooit Davide Pagliarani, algemeen overste van de Priester Broederschap, persoonlijk willen ontmoeten, om zo tot een diepgaand gesprek over het conflict te komen, terwijl hij wel enkele weken geleden Sarah Mullay, de hogepriesteres van de schismatieke Anglicaanse Kerk met veel ceremonieel ontvangen heeft en dat is slechts één voorbeeld. Alles werd vanuit de hoogte afgehandeld door kardinaal Manuel Fernandez, de omstreden baas van het Dicasterie van de Geloofsleer: geen discussie, het was te nemen of te laten!
De Priester Broederschap weigert eigenlijk alleen bepaalde verordeningen van Vaticanim II, die zij onaanvaardbaar en gevaarlijk voor het voortbestaan van de Kerk vinden. Zij vechten geen dogma’s aan en stellen de rol van de paus niet in vraag. Vaticanum II was een pastoraal concilie, geen dogmatisch concilie. Op die basis de Priester Broederschap schismatiek verklaren lijkt mij daarom tegenstrijdig met de grote openheid die de Kerk de laatste jaren betoont voor allerlei stromingen binnen de Kerk, die regelrecht afvallig zijn, zoals de Duitse Kerk dat ten overvloede bewijst.
Twee dagen na de publicatie van het decreet van het Dicasterie van de Geloofsleer, waarin de leden van de Priester Broederschap tot schismatici werden verklaard en hun excommunicatie werd bevestigd, schreef Davide Pagliarani, generaal-overste van de Broederschap, een lange brief aan paus Leo XIV. Deze brief vormt de eerste officiële reactie van de SSPX op de maatregelen van Rome.
De toon van de brief is plechtig. De brief is verre van louter een disciplinair protest, maar beoogt punt voor punt te reageren op het oordeel van de Heilige Stoel en tegelijkertijd de visie van de Broederschap op haar eigen missie in de Kerk uiteen te zetten. Vanaf de eerste regel plaatst pater Pagliarani zijn argumentatie onder de woorden van het Evangelie volgens Lucas: ” Welke vader onder u zal zijn zoon een steen geven als hij om brood vraagt?”
” Wij vroegen om brood…helaas kregen wij een steen. Wij vroegen om vis…helaas kregen wij een slang.”
Deze bijzonder treffende verklaring vat de hele logica van de brief samen. Volgens de auteur vroeg de Priester broederschap niet om privileges of een breuk met Rome, maar om een gebaar van begrip in het licht van wat zij voorstelt als een ernstige geloofskwestie. In haar ogen vormen de opgelegde sancties een disciplinaire reactie op een verzoek dat voor alles spiritueel en pastoraal bedoeld was.
“Wij beweren op geen enkele wijze de Kerk te vervangen en wij hebben geen andere ambitie dan haar trouw te blijven”, zo stelt overste Pagliarani. Deze verklaring illustreert de huidige kloof. Terwijl Rome de bisschopswijdingen van 1 juli nu beschouwt als een schismatieke daad, blijft de Broederschap volhouden dat zij handelt om het katholieke geloof en de Traditie van de Kerk te beschermen.
Een van de meest betekenisvolle passages betreft het concept van de Traditie zelf. De Broederschap schrijft dat deze ” toebehoort aan de Kerk, onze moeder, en niet aan de Pius X Broederschap” en voegt eraan toe dat een paus haar ooit zal willen gebruiken “ten goede van de universele Kerk”.
Het slot van de brief neemt een nog meer spirituele toon aan. “De SSPX belooft u vandaag dat zij deze op deze nieuwe sancties, die objectief onrechtvaardig en ongeldig zijn, niet met bitterheid of verzet zal reageren.”
Deze verklaring verdient alle aandacht. Hoewel de Priester Broederschap de sanctie als volstrekt onrechtvaardig ervaart, bevestigt zij haar wens om deze beproeving om te zetten in een offer voor de Kerk en voor de paus zelf. Zij verzekert dat deze veroordelingen haar verbondenheid met de “Rooms-Katholieke Kerk” alleen maar zullen versterken en haar bereidheid zullen vergroten om te werken aan het herstel van “alles in Christus”.
De conclusie is ongetwijfeld het meest ontroerende deel van het document. Ondanks de ernst van de beschuldigingen, vraagt de Pius X Broederschap : “Intussen, als U kunt en ondanks Uw recente besluit, zegen ons als Uw zonen. Voor ons is er niets veranderd en zal er ook nooit iets veranderen.”
Deze laatste smeekbede benadrukt de complexiteit van de huidige crisis. Enerzijds stelt Rome dat het schisma nu compleet is, anderzijds blijft de Broederschap om een kinderlijke hand met de opvolger van Petrus smeken. Deze botsing tussen twee radicaal onverenigbare interpretaties maakt de omvang duidelijk van de breuk die nu door de Kerk loopt. Naast de canonieke sancties is er diepgaand gebrek aan vertrouwen, waardoor elk vooruitzicht op verzoening moeilijker is dan ooit.
De steeds erger wordende chaos en de apostasie binnen de Kerk, die in een sneltempo om zich heen grijpt, zouden de paus echter wel eens vlugger dan verwacht kunnen aanzetten om de maatregelen tegen de Priester Broederschap Pius X te verzachten of op te heffen.
De Piusbroederschap gedraagt zich als een autocefale kerk met een eigen hiërarchie en een eigen sacramentele administratie, waarbij de leden Davide Pagliarani, die zij “generaal overste” noemen, de facto behandelen als een soort van paus die aan niemand boven zich gehoorzaamt. Dat is tegenstrijdig met de ecclesiologie van het katholicisme en zij hebben dat zover gedreven dat zij tegen de wil van de bisschop van Rome episcopi vagantes gewijd hebben; dat is heiligschennend en schismatiek, een delict tegen het goddelijk recht.
Volgens de katholieke doctrine is Petrus de bron van alle bisschoppelijke legitimiteit, en tegen zijn wil in kan het toedienen van de heilige wijdingsorden dus niet rechtmatig geschieden. Zo heeft Christus zijn Kerk ingericht, en voor diegenen die zeggen getrouw te zijn aan de Apostolische Traditie is het dan ook consistent om zich daaraan te houden.
Ik kopieer hier mijn vorige reactie, gezien het over het onderwerp van dit artikel gaat:
“De FSSPX heeft excommunicatie over zich gehaald door het wijden van bisschoppen tegen de wil van de opvolger van Petrus, een culminatie van hun autocefalisme dat tegenstrijdig is met de katholieke ecclesiologie. Dergelijke wijdingen zijn inderdaad schismatiek en, samen met het concept van een autocefale kerk algemeen, een delict tegen de goddelijke inrichting van de katholieke Kerk, tegen het goddelijk recht dus. Hoezeer schismatici daar ook mee spotten, daar kan men met geen sofisterijen omheen.
Men, inclusief vanuit het Vaticaan, maakt ook de fout van Vaticanum II erbij te halen; de disputatie over de Vaticanum II-teksten en het autocefalisme van de FSSPX zijn twee verschillende onderwerpen die los staan van elkaar, en het is foutief om hen te vereenzelvigen. Ikzelf ben tegen de dwaalleringen in de Vaticanum II-teksten en voor de historische Romeinse ritus maar tegen het autocefalisme van de FSSPX. De vernoemde dwaalleringen werden niet ex cathedra door de bisschop van Rome gedefinieerd als apostolische doctrine noch door de sententie van alle diocesane bisschoppen op aarde beleden, dus zij stonden niet onder de kerkelijke onfeilbaarheid, en vanuit het Vaticaan mag men die dwaalleringen niet voorhouden alsof men die moet aannemen om lid van de Kerk te zijn. Niemand kan anderen moreel verplichten om die dwaalleringen aan te nemen.
Authentiek theologisch en liturgisch herstel moet van binnen de Kerk komen, met respect voor de communio van de paus en de bisschoppen die van goddelijke inrichting is, en niet door altaar tegen altaar te verheffen.
Dat gezegd hebbend, terwijl excommunicatie van de FSSPX gerechtvaardigd is moet ook gezegd worden dat er in het kerkrecht ook nog steeds een excommunicatie latae sententiae staat op het delict van heresie. Nu dus de excommunicatie voor dit schisma van Écône geproclameerd geworden is hoort de opvolger van Petrus ook de excommunicatie te proclameren tegen open en volhardende heretici binnen het katholiek episcopaat. Die heretici laat men immers voortdurend ongehinderd begaan.”
Correctie: “generaal-overste”