Angst is een krachtig instrument om mensen te beïnvloeden, dat jammer genoeg vandaag meer dan ooit gebruikt en misbruikt wordt. Wie bang is, zoekt namelijk bescherming, verlangt naar zekerheid en is sneller geneigd maatregelen te aanvaarden die hij anders misschien kritisch zou bekijken. Dat maakt van angst een handig verdienmodel. Politiek, zakenwereld, misdaad, media en ideologische bewegingen weten dat maar al te goed.
Angst als instrument van macht en winst
De politiek gebruikt de angst voor oorlog, klimaatverandering, economische achteruitgang of maatschappelijke ontwrichting om steun te verwerven voor bepaalde maatregelen. Soms zijn die gevaren reëel en is waakzaamheid noodzakelijk. Maar angst kan ook worden uitvergroot om kritiek te ontmoedigen en impopulaire beslissingen gemakkelijker aanvaardbaar te maken. Wie twijfelt, krijgt dan al snel het verwijt de ernst van de situatie niet te begrijpen.
De zakenwereld speelt eveneens in op onze onzekerheden. Koop nu, want morgen is het misschien te laat. Bescherm jezelf tegen gevaar, voorkom dat je achterblijft, mis deze unieke kans niet. Angst voor verlies, ziekte, uitsluiting of gemiste kansen wordt zo een verkoopargument. Niet alleen producten worden verkocht, maar ook de belofte van veiligheid en gemoedsrust. De duistere zijde van de zakenwereld, namelijk misdadigers, kennen deze technieken maar al te goed. Bij bv phishing (oplichterij via internet of telefoon), worden slachtoffers vaak gemanipuleerd met berichten van angst of urgentie om de angst op te lossen. “Uw kaart wordt geblokkeerd, er zijn verdachte verrichtingen uitgevoerd, of uw kinderen hebben dringend geld nodig”: allemaal stressboodschappen, die vaak fataal uitvallen voor de bankrekening.
Dan heb je de media: redacties weten dat slecht nieuws de aandacht trekt. Oorlog, crisis, dreiging en conflict leveren vaak meer clicks en kijkers op dan berichten over vooruitgang en samenwerking. Een reëel probleem kan daardoor uitgroeien tot een permanent rampscenario. Wie voortdurend met onheil wordt geconfronteerd, dreigt de indruk te krijgen dat de wereld uitsluitend achteruitgaat.
Ten slotte gebruiken ideologieën angst om hun positie te versterken. Ze wijzen een vijand aan en presenteren zichzelf als de noodzakelijke bescherming tegen die vijand. De vogelverschrikkers zijn bekend: Hitler (of leiders die vaak te pas of te onpas met hem vergeleken worden), extreemrechts, extreemlinks, de Rus, de Chinees, de Moslim, de Jood, de feminist, de mannenrechten-activist of de profiteur. Soms gaat het om reële problemen, maar vaak wordt een concrete dreiging veralgemeend tot een karikatuur van een hele groep. De tegenstander hoeft dan niet meer begrepen of inhoudelijk weerlegd te worden: hij moet vooral gevreesd worden.
Het mechanisme is steeds hetzelfde: schets een bedreiging, vergroot de onzekerheid en bied jezelf aan als oplossing. Wie voortdurend bang wordt gemaakt, stelt minder vragen en wordt afhankelijker van degenen die beweren hem te kunnen beschermen.
De angst als polariserend mechanisme in de Kerk
Opmerkelijk genoeg ontsnapt ook de Kerk niet aan dit mechanisme van angst. Zowel conservatieve als progressieve Katholieken gebruiken regelmatig angst om hun visie te verdedigen, al verschilt datgene waarvoor ze waarschuwen aanzienlijk.
Conservatieve influencers steunen op de vrees dat we te ver afdwalen van het verleden. Ze waarschuwen voor de teloorgang van het geloof, het verlies van traditionele waarden, de secularisering en de morele teloorgang van de samenleving. Soms ligt de nadruk ook op de hel, demonen en de gevolgen van ongehoorzaamheid. Sommige exorcisten zijn zelfs supersterren geworden.
Progressieve opiniemakers vrezen dan weer dat we naar het verleden terugkeren. Ze waarschuwen voor een autoritaire Kerk, voor machtsmisbruik, uitsluiting en regels die worden misbruikt om mensen te onderdrukken. Traditie en kerkelijk gezag kunnen daarbij al snel worden geassocieerd met vroegere wantoestanden. De onderliggende boodschap is dat we waakzaam moeten zijn, want als we opnieuw te veel macht aan regels en gezagsdragers geven, dreigen we dezelfde fouten te herhalen.
De ene vreest dus de ondergang wanneer we de traditie loslaten; de andere vreest de onderdrukking wanneer we haar behouden.
Beide groepen kunnen terechte zorgen hebben. De Kerk mag haar traditie niet zomaar prijsgeven, maar mag evenmin haar ogen sluiten voor structureel bepaalde misstanden. Het probleem ontstaat echter wanneer angst het denken overneemt: wanneer iedere vernieuwing als verval wordt voorgesteld, of iedere verwijzing naar traditie als een stap richting onderdrukking. Dan dienen de waarschuwingen niet langer alleen om problemen aan te kaarten, maar ook om de eigen achterban bijeen te houden en de tegenstander verdacht te maken.
Dat is des te merkwaardiger omdat het Christelijk geloof niet alleen over zonde en oordeel spreekt, maar ook over vergeving, bekering, barmhartigheid, gerechtigheid en hoop. Angst kan iemand wakker schudden, maar ze kan geen liefde afdwingen. Ze kan gehoorzaamheid opleveren, maar niet noodzakelijk overtuiging.
Misschien moeten conservatieve én progressieve Katholieken zich daarom dezelfde vraag stellen: zoeken we werkelijk de waarheid, of laten we ons verder bij de neus nemen door handige volksmenners met een eigen agenda en dito ego? Het besef dat angstboodschappen vooral om strategische redenen worden gepromoot, kan een eerste stap betekenen naar bevrijding van de neerwaardse spiraal waarin onze maatschappij zich momenteel bevindt. Laten we niet vergeten, dat het zinnetje “wees niet bang” honderden keren onder verschillende vormen voorkomt in de Bijbel. Een hint?
De evolutionaire functie van angst is overleving. Het is een ingebouwd waarschuwingssysteem dat mensen helpt om gevaar te herkennen, te vermijden of af te wenden. Angst maakt je direct waakzaam bij bedreigende situaties in je omgeving. Angst activeert het sympathische zenuwstelsel. Hierdoor stijgt je hartslag en bloeddruk, komt er adrenaline vrij en gaat er extra energie naar je spieren. Dit zet het lichaam in een fysieke staat van paraatheid om direct te handelen: vechten of wegvluchten. Emoties zoals angst sturen gedrag in een richting die de kans op overleving maximaliseert. Negatieve ervaringen worden sneller opgeslagen in het geheugen, waardoor gevaarlijke situaties in de toekomst worden vermeden. Oorspronkelijk hielp angst bij de mens (als ‘prooidier’) om alert te blijven binnen de groep en sneller te reageren op sociale uitsluiting of bedreigingen van buitenaf.
Kortom, de mens is van nature angstig. Zonder angst kan geen enkele mens overleven.
Het ‘Wees niet bang’ van de Bijbel slaat niet op die natuurlijke angst, maar is een oproep om daarnaast een ‘cultuur’ te ontwikkelen van overleg, communicatie, onderhandeling en tolerantie, zodat we mekaar wat minder de duivel blijven aandoen.
En wat mij betreft: het liefst bij leven. Jezelf laten doodslaan omdat je dan later eeuwig gelukkig zult leven, dat lijkt me geen goed idee. Tenzij je ambieert om martelaar te worden voor een of andere goede zaak.
Even terzijde. Spanje houdt drie dagen rouw na een treinramp met ca 70 doden en ondertussen bombardeert Rusland expres massaal treinen met tig keer zoveel doden, blijft Netanyahu doorgaan met de genocide op de Palestijnen, zegt Trump nu al dat hij de verkiezingsresultaten niet zal aanvaarden als ze hem tegenvallen en blijkt dat de opwarming van de Aarde nog veel erger wordt dan ooit eerder voorspeld.
Wees niet bang?
— ANGST —
Vreemdelingen vertonen weinig angst maar des te meer woede.
Als gevolg daarvan overrompelt ons, burgers van ons land, de angst.
!!! Dat is een tijdeloos gegeven dat steeds weer terugkeert in de hele geschiedenis !!!
Maar de angst om zonder kolen te vallen was blijkbaar groter dan angst voor de instroom van vreemde werkkrachten.
Dat is per definitie onchristelijk en dat was gepland !
Kerk en wereld zijn vandaag grotendeels ingenomen door goddeloze heersers.
Maar degenen die dat nog steeds niet begrepen ondergaan groeiende angst voor een onbekende toekomst.
Christenen in het oude Rome van een razende keizer Nero konden angst overwinnen naargelang zij Geestelijk verbonden waren met Jezus. Zonder sterk geloof verliest men de zekerheid van het waarachtige Leven in God.
De angst om tenslotte door wilde dieren in de arena vermorzeld te worden is slechts tijdelijke angst voor lichamelijke pijn en dat is ondergeschikt aan de angst om te sterven in ongeloof aan de waarheid zoals Jezus ons toonde.
Meer en meer mensen voelen de sluipende angst voor de plots wild groeiende datacentra overal in de wereld, de nieuwe arena van de huidige keizer.
Want wie niet sterk staat in het geloof en in de waarheid kan nog slechts een zeer duistere toekomst zien en kan de angst niet meer overwinnen.
De technomacht is definitief en onomkeerbaar, maar zeer tijdelijk.
Niettemin worden Christenen meer en meer in een technowurging geprangd.
Lichamelijk overleven is minder belangrijk, want Geestelijk overleven is van allereerste belang.
Wie de Geestelijke wereld en de waarheid ontkennen bezitten geen milligrammetje toekomst meer.
Quo vadis, Domine ? — Waarheen gaat U met Uw Kruis, Heer ?
Heer, wij willen enkel U volgen, niet de wereld !
De nieuwe keizer Nero staat klaar,
met groot ongeduld,
en met garantie op wereldwijde slavernij :
The AI bubble is about to pop…
https://www.youtube.com/watch?v=MgngwkPAuqQ