KU Leuven en de bisschoppen: onder één hoed rond Islamitische gebeden Leuvense kerk? 

Gisteren had ik het over Islamitische gezangen in de Leuvense St Pieterskerk, ter gelegenheid van de opening van het academisch jaar van de Katholieke Universiteit Leuven op 16 september. Deze liet veel stof opwaaien, vooral in rechts-conservatieve kringen, die het Katholieke geloof graag als paradepaardje gebruiken, vaak ten dienste van hun eigen identitaire ideologie. 

De Islamitische gezangen,  die in een interreligieuze context in de St Pieterskerk werden uitgevoerd naast Joodse, Protestantse en Anglicaanse gebeden, waren echter geen toevallige nieuwigheid, aldus het onafhankelijk studentenblad Veto. Volgens Martijn Steegen, hoofd van de Universitaire Parochie, worden dergelijke interreligieuze elementen al sinds 2017 in de Katholieke openingsviering opgenomen. Opvallend is vooral dat dit volgens de KU Leuven gebeurt in overleg met het rectoraat én de Vlaamse bisschoppen, waarvan er volgens bepaalde bronnen verschillende op de controversiële openingsviering aanwezig waren. Daarmee is de kwestie meer dan een interne aangelegenheid van de universiteit: ook de kerkelijke verantwoordelijken zijn bij deze evolutie betrokken.

De bisschoppen bevinden zich daarbij in een bijzondere positie. Als zij sinds 2017 overleg voeren over deze praktijk, kunnen zij moeilijk als buitenstaanders worden beschouwd. Tegelijk zegt de KU Leuven niet dat de bisschoppen elk afzonderlijk gebed of gezang formeel hebben goedgekeurd. Dat onderscheid is belangrijk. Toch blijft de vraag relevant welke visie de Vlaamse bisschoppen zelf hebben op het opnemen van andere religieuze rituelen of gebeden binnen een Katholieke eucharistie.

Vrede en verzoening?

De KU Leuven verdedigt het toevoegen van niet-Christelijke elementen aan een Katholieke Mis als een teken van vrede, verzoening en dialoog. Wie de Katholieke identiteit van de universiteit echter ernstig neemt, kan zich afvragen waar precies de grens ligt tussen gastvrijheid en het vervagen van het eigen religieuze karakter. Een kritische stem kwam van Jan De Volder, professor kerkgeschiedenis: “Een eucharistieviering in een kerk is niet de plek voor interreligieuze elementen. Dat past daar gewoonweg niet’, verklaarde hij aan Veto.  Volgens de kerkhistoricus vinden ook Joodse en Moslimgelovigen dit niet passend bij hun overtuiging. ‘Het kan op die manier ook Katholieke Christenen tegen de borst stoten’.

Is een Islamitisch gebed een passende toevoeging aan een Katholieke eucharistieviering?

Persoonlijk heb ik geen probleem met een oecumenische viering met vertegenwoordigers van andere Christelijke Kerken. Zelfs Joodse gebeden behoren nog tot de mogelijkheden, aangezien zowel Christus als de apostelen Joden waren. Bij Islamitische gebeden moet men echter een lijn trekken. Deze religie wijkt teveel af van het Katholicisme, om respectvol geïncludeerd te worden in een Katholieke eucharistieviering. Het is niet omdat Moslims beweren dat Allah de God van Abraham is, dat wij dit als Katholieken zomaar als waarheid moeten aanvaarden. Als Katholiek geloof ik niet in Allah en al zeker niet in zijn Profeet, waarvan ik de levenswijze met diepe morele afkeuring verwerp. Zijn ideeën blijven in hun strengste vorm nog altijd voortbestaan in gewelddadige regimes in het Midden-Oosten. Geen enkele vredesboodschap mag dus een excuus worden om morele grenzen te verleggen of van deze regimes weg te kijken. Een positief doel, zoals vrede, is trouwens al zeker geen excuus om het eigen Katholieke geloof, dat de bron is van deze goede intentie, weg te relativeren. Van intellectuelen, die aan universiteiten rijkelijk aanwezig zouden moeten zijn, kan men dus een assertievere en intellectueel eerlijkere houding verwachten. Deugdpronkerij is namelijk geen wetenschappelijk onderzoek.