Heeft Aartsbisschop Viganò gelijk om Paus Leo in een “extreemlinks” vakje te stoppen? 

Aartsbisschop Carlo Maria Viganò, voormalige apostolische nuntius in de VS en bekend kerkcriticus, heeft zich opnieuw scherp uitgelaten over de koers van het Vaticaan, ditmaal naar aanleiding van het recente sociale media confrontatie tussen Paus Leo XIV en President Donald Trump over de oorlog in Iran. Nadat de Paus in duidelijke bewoordingen geopolitieke oorlogen veroordeelde, stelde Viganò dat de Heilige Stoel zelf niet vrijuit gaat. Volgens hem schaarden zowel Paus Franciscus als diens opvolger zich achter een reeks ideeën die hij omschrijft als extreemlinks en globalistisch, waaronder Agenda 2030, een open grenzen-politiek, klimaatactivisme en een streng Covid vaccinatiebeleid.

Viganò ziet hierin een kruisbestuiving tussen de Amerikaanse Democrats (en al hun decadentie) en de hedendaagse Vaticaanse politiek. Hij vraagt zich af of Paus Leo in zijn vredesoproep niet verder had moeten gaan, door ook het vernietigende potentieel van moderne wapens te benoemen en de onmogelijkheid aan te kaarten om in tijden van conflict een neutrale toeschouwer te blijven –  een tegenwoordig modieuze “morele” interventiedrang, die naar mijn mening voor nog meer ethische problemen zorgt.  Tegelijk verwijt Viganò de Paus dat hij met zijn kritiek alle oorlogen over dezelfde kam zou scheren, net zoals volgens hem moderne denkers ook alle religies in dezelfde pot stoppen.

Verder wijst Viganò op Leo’s vroegere betrokkenheid bij internationale Augustijnse vredesbewegingen sinds de jaren tachtig, die volgens hem banden hadden met de Italiaanse communistische wereld (een vrij bizarre link). Ook verwijst hij naar de contacten tussen het Vaticaan, Franciscus, Leo (hij ziet blijkbaar weinig verschil tussen de twee pausen) en een politiek allegaartje, gaande van het Wereld Economisch Forum in Davos, de Katholieke “Theo-cons” (Amerikaanse Katholieke neo-conservatieven), de Anglo-Zionisten, evenals naar de Council for Inclusive Capitalism, die onder Paus Franciscus zou zijn opgericht in samenwerking met Lynn Forester de Rothschild. Volgens Viganò leidt deze agenda tot de marginalisering van het traditionele Katholicisme, onder meer via het systeem van synodaliteit. Hij stelt bovendien de vraag of de publieke opinie, die Paus Leo vandaag enthousiast toejuicht, even positief zou reageren indien de Heilige Vader zich zou keren tegen één van de hedendaagse progressieve dogma’s, in plaats van tegen Trump en diens gedachtewereld. Daarom meent Viganò dat Leo zijn houding beter zou matigen en beseffen dat zijn pontificaat vooral gedragen wordt zolang het een globalistische agenda ondersteunt. In uitgesproken eschatologische termen voegt hij eraan toe dat Christus als Koning van de Wereld niet langer wordt erkend, waardoor andere machten Zijn plaats proberen in te nemen. Hij roept gelovigen op om de huidige tijd niet louter politiek, maar vanuit een bovennatuurlijk perspectief te beoordelen.

Wat moeten wij hierover denken?

Met deze tussenkomst onderstreept Viganò eens te meer hoe diep de polarisering van onze tijd reikt, tot in de Kerk zelf. Ook daar lijkt steeds vaker een links en rechts kamp tegenover elkaar te staan binnen een steeds chaotischer en irrationeel politiek en cultureel landschap. Hoewel Viganò terecht wijst op bepaalde ontsporingen binnen progressieve stromingen, lijkt hij tegelijk blind voor de mentale achteruitgang van Trump en het sektarisme binnen zijn entourage. Die éénzijdigheid verzwakt de kracht van Viganò’s analyse. Een blind vertrouwen in één of ander politiek kamp is sowieso bijzonder naïef. Ongeacht hoe men staat tegenover de globalisten of agenda 2030, kan men zich terecht afvragen of men beter gebaat is bij een narcistische Trump met een Messias-complex die beschavingen wil uitwissen, omdat ze in de weg staan van diezelfde globalisten.  Wie nu nog gelooft, dat Trump enige authentieke band heeft met het Christelijke geloof of ons gaat redden van globalistische plannen, heeft duidelijk een nieuwe bril nodig. 

Wat men ook moge denken over Paus Leo XIV, zijn oproep tot vrede kan moeilijk in een simplistisch extreemlinks vakje worden opgesloten. De Christelijke vredesboodschap overstijgt immers de klassieke politieke tegenstellingen en is zonder twijfel relevant. Wij herinneren ons aan Paus Pius XII, wiens vermeende zwijgzaamheid tijdens WO II sterk werd bekritiseerd. Hoe kan men dan van Leo verwachten dat hij  “bij zijn leest” blijft?  Bovendien is het veel te vroeg om Leo te reduceren tot een slaafse voortzetter van de lijn van Paus Franciscus. Elke paus draagt zijn eigen accenten, stijl en verantwoordelijkheid.

Juist in een tijd waarin ideologische kampen elkaar verketteren, is er nood aan stemmen die boven de waan van de dag uitstijgen en terugkeren naar de essentie. Dat is precies waar de woorden van Leo betekenis krijgen. Indien hij erin slaagt traditionele politieke paradigma’s te overstijgen en zich te profileren als een sterke Christelijke en morele stem, kan zijn pontificaat van grote waarde worden voor deze verwarrende tijd. Men mag hopen dat de Heilige Geest hem daarin verder zal inspireren.