Nieuwe censuur in het VK: wanneer de foute mening leidt tot grensverbod. Een activiste getuigt.

In een recent interview met Tucker Carlson vertelde Eva Vlaardingerbroek, een Nederlandse rechtse opiniemaakster, dat de Britse overheid haar ETA visum heeft ingetrokken om het grondgebied van het Verenigd Koninkrijk te betreden. Het ETA visum is sinds kort verplicht voor EU burgers die naar Groot-Brittanië wensen te reizen. Hoewel Vlaardingerbroek geen concrete reisplannen had naar het VK, kwam het besluit voor haar als een schok. Opvallend is dat deze beslissing zonder mogelijkheid tot beroep werd genomen.

Volgens Vlaardingerbroek houdt het grensverbod vermoedelijk verband met een eerdere bijdrage op X (voorheen Twitter). Daarin bekritiseerde ze de Britse Premier Keir Starmer  en noemde ze hem een “slechte man”, omdat hij volgens haar jarenlang zou hebben weggekeken van zogenoemde verkrachtingsbendes in het VK, waarbij kwetsbare Britse meisjes door allochtone bendes in de prostitutie werden gedwongen. Los van de vraag of men de analyse van Eva Vlaardingerbroek deelt, roept een dergelijke maatregel ernstige vragen op over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting, de proportionaliteit van overheidsoptreden en de staat van de rechtsbescherming in hedendaagse Europese democratieën.

Macht zonder gezicht

Vlaardingerbroek verwoordde in het interview een gevoel dat veel mensen herkennen: het idee dat fundamentele vrijheden worden uitgehold, terwijl burgers nauwelijks nog echte politieke invloed ervaren. Volgens haar staan politici als Keir Starmer en Ursula von der Leyen symbool voor een bestuur dat ver van de gewone burger afstaat en waarvan de democratische legitimiteit niet altijd duidelijk is. Toch zouden deze leiders steeds meer macht naar zich toetrekken, onder meer om te bepalen welke meningen aanvaardbaar zijn en welke als “haatspraak” worden bestempeld. In het geval van de oorlog in Oekraïne gaat het, aldus Vlaardingerbroek, zelfs zover dat bepaalde vormen van pro-Russisch of “destabiliserend” activisme worden bestreden, hoewel Oekraïne geen EU-lidstaat is. De sancties die daarbij worden opgelegd — zoals het bevriezen van financiële middelen zonder transparant onderzoek, eerlijk proces of mogelijkheid tot beroep — vertonen volgens haar “totalitaire kenmerken”.

De Europese burger voelt zich daardoor machteloos in wat Vlaardingerbroek een steeds benauwendere “openluchtgevangenis” noemt. Politici wegstemmen lijkt zinloos, omdat zij volgens haar allemaal dezelfde uniforme visie uitdragen, alsof daar op een of andere manier coördinatie achter zit. Wie daadwerkelijk de touwtjes in handen heeft in het huidige Westen blijft volgens haar onduidelijk. Daarnaast zou er een groot gebrek aan transparantie bestaan rond de macht die Europese ambtenaren hebben verworven: enorme budgetten worden beheerd door mensen die het grote publiek niet kent. Dat gebrek aan duidelijkheid is volgens haar juist onderdeel van het politieke “spel”. In dat verband verwijst Vlaardingerbroek naar een vorm van “vijfde generatie oorlogvoering”: een diffuse strijd om macht waarin culturele, juridische en psychologische middelen worden ingezet, en waarin de belangen van de autochtone bevolking van het Westen steeds verder naar de achtergrond zouden verdwijnen.

Meer plaats nodig voor authentiek Christendom, ook in het openbaar

Voor Katholieken zou deze situatie aanleiding moeten zijn tot serieuze zelfreflectie. Vlaardingerbroek vindt dat het Christendom in Europa sterk op de achtergrond is geraakt. In de Verenigde Staten kan men in de politiek zonder moeite over God spreken—al is dat niet altijd even oprecht—maar in Europa wordt wie openlijk over het Christelijk geloof spreekt volgens haar vaak weggehoond, zeker in intellectuele kringen. Toch is er, zo benadrukt Vlaardingerbroek, dringend behoefte aan een hernieuwd besef van goed en kwaad, in plaats van moreel relativisme. Zelf is ze recent tot het Katholicisme bekeerd.

Er is inderdaad nood aan een hernieuwde aandacht voor de Christelijke visie op menselijke waardigheid, waarheid en verantwoordelijkheid. Vrijheid zonder normbesef ontaardt in willekeur; gezag zonder moreel kompas in onderdrukking. Het Christelijk geloof biedt geen eenvoudige oplossingen, maar wel een opdracht: getuigen van een mensbeeld waarin man en vrouw gelijkwaardig zijn, waarin vrijheid samengaat met verantwoordelijkheid, en waarin macht altijd in dienst staat van het algemeen welzijn. Juist in een tijd van ideologische verwarring klinkt die stem meer dan ooit noodzakelijk.