Etienne Vermeersch, Over God

Etienne Vermeersch raakte in de loop van zijn leven – als gelovige ongelovige – steeds verder verstrikt in zijn eigen web van tegenstrijdigheden en zelfbedrog

 

Etienne Vermeersch – de in Vlaanderen wereldberoemde emeritus-hoogleraar in de filosofie – was in zijn jeugd gedurende vijf jaar Jezuïet, en is dat in feite voor de rest van zijn leven altijd gebleven. Zijn leven lang werd Vermeersch gekweld door de vraag: “Bestaat God of bestaat God niet?”. Vermeersch schreef in 2016 nog een boekje van 144 pagina’s ‘Over God’. Eén van de fundamentele syllogismen die door Vermeersch tot in den treure werden herhaald, luidt als volgt: “Christenen geloven dat God almachtig en liefdadig is. Toch is er lijden en kwaad in de wereld. De ‘god van het christendom’ is dus almachtig noch oneindig goed”. Etienne Vermeersch probeert in het boekje op een nogal knullige manier aan te tonen, dat we het bestaan van de ‘god van het christendom’ niet alleen om principiële redenen, maar ook op basis van rationele en ethische gronden niet kunnen veronderstellen. Dat dit – door Vermeersch zo geliefkoosde syllogisme – wel eens ongeldig zou kunnen zijn, laat hijzelf natuurlijk altijd buiten beschouwing. Een syllogisme is in de logica een redenering, die bestaat uit drie proposities: een major-premisse, een minor-premisse en een conclusie. Maar, zowel de major-premisse als de minor-premisse van het syllogisme van Vermeersch zijn vals. Vanzelfsprekend valt de conclusie van het syllogisme dan ook in het water. De voornaamste kritiek op het syllogisme is, is dat het als redenering circulair is, omdat de conclusie al in de premissen besloten ligt. Ja, God is almachtig en liefdadig, maar God is nog zovéél méér.

De term ‘God’ is natuurlijk een oneindig complex begrip. Maar, wanneer Vermeersch het over ‘God’ heeft, dan heeft hij het altijd over de “God van het Christendom”. Dat heeft uiteraard een reden. De ene bedoelt met ‘God’ de ‘god van Spinoza’ (= deus sive natura), de andere de ‘god van Mohammed’ (= la ilaha illa’llah), nog anderen de ‘totaal onbekende’ (= er is ‘iets’) of das ganz Andere. Sommigen – zoals Leo ‘kardinaal’ Suenens – bleven zelfs volhouden, dat ze Christen zijn ook als ze niet in een God geloven (= de ‘God is dood’-christenen). Maar daarnaast  zijn er ook nog héél veel Katholieken die het bij de ‘traditionele’ Drie-Eenheid houden. Probleem is echter, dat we tegenwoordig – zelfs binnen de Katholieke Kerk – geconfronteerd worden met een ‘muterend’ godsbeeld. ‘Bisschoppen’ zoals bijvoorbeeld een Jorge Mario Bergoglio, maar ook een Godfried Danneels, een Jozef De Kesel of een Johan Bonny proberen zich tégen de kritiek vanuit wetenschappelijke (bijvoorbeeld exegetische) of ethische hoek (de waarden van de Verlichting) in te dekken door in de media een ‘gemuteerd’ godsbeeld op te hangen.

Probleem is echter, dat dit ‘muterende’ godsbeeld zich steeds verder van het oorspronkelijke Christendom verwijdert. Een ‘eigentijdse’ interpretatie van God is dus een heilloze weg. Dit probleem werd reeds door Georg Hegel in het begin van de 19de eeuw op een scherpzinnige wijze begrepen. Veel ‘bisschoppen’ schijnen nog steeds niet begrepen te hebben, dat je niet zomaar à la carte een godsbeeld kunt ontwerpen zonder te moeten verduidelijken wat dit ‘gemuteerde’ godsbeeld nog met het historische Christendom te maken heeft. Bovendien zien deze ‘bisschoppen’ er geen graten in, dat hun opvattingen mijlenver afstaan van wat de grote massa van gelovigen ook nu nog steeds voor waar aanziet. Vele ‘bisschoppen’ bijvoorbeeld interpreteren het ‘verrijzenisgeloof’ als een ‘Jezus die lééft in ons hart’ of als een gegeven dat ‘er nog steeds hoop is’.

Net zoals een Didier Pollefeyt van de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen van KULeuven worstelt de gelovige ongelovige Etienne Vermeersch met de goedheid en de almacht van God bijvoorbeeld omdat anders ‘Auschwitz’ niet te verklaren valt. Moest Vermeersch écht wachten tot ‘Auschwitz’ om te gaan twijfelen aan de almacht van God? Heeft God 2.000 jaar geleden zélf niet – in de Persoon van Jezus Christus – gekozen om vrijwillig de Kruisdood te ondergaan? Uit de feiten blijkt, dat het prille geloof van de Leerlingen door het lijden en de Kruisdood van hun Meester, radicaal op de proef werd gesteld. De schok die het lijden van Christus bij zijn Leerlingen teweegbracht, was zo groot dat de Leerlingen niet onmiddellijk het bericht over de Verrijzenis geloofden. Verre van ons een gemeenschap te tonen die gegrepen was door een mystieke vervoering, laten de Evangelies ons Leerlingen zien die terneergeslagen en bang zijn.

Volgens Vermeersch toont wetenschappelijk onderzoek aan, dat de God die in het Oude en Nieuwe Testament naar voren treedt, helemaal niet ‘goed’ is volgens de ethische normen die wij nu aanhangen. Dit zou betekenen, dat God volgens ‘onze criteria’ onethisch is en dus niet beantwoordt aan het criterium van volmaaktheid. Derhalve bestaat God volgens Vermeersch niet. Het bizarre is, dat voor Vermeersch abortus en euthanasie blijkbaar ‘goed’ zijn, terwijl abortus en euthanasie voor God ‘slecht’ zijn. Volgens ‘onze criteria’ zou God dus ‘slecht’ zijn omdat Hij abortus en euthanasie afkeurt. Een eerstejaarsstudent aan de Universiteit zou met dergelijke inconsistente ideeën op het examen meteen gebuisd zijn.

We kunnen ons dan ook niet van de indruk ontdoen, dat Etienne Vermeersch – net zoals een Friedrich Nietzsche – niet meer helder kan redeneren. Eén of andere vorm van ouderdomsdementie moet hier toch in rekening worden gebracht, aangezien voor Vermeersch ‘onze criteria’ blijkbaar boven de Goddelijke Wet staan. Wat een blasfemische grootheidswaan! Weet Vermeersch dan niet dat de haat tégen God net voortkomt uit de hoogmoed? Deze haat richt zich in eerste instantie tégen de liefde van God, loochent Zijn goedheid en matigt zich aan Hem te verwensen, omdat God de zonde verbiedt en straffen oplegt. Het is dan ook niet verwonderlijk om te moeten lezen, dat Etienne Vermeersch vrij recent tijdens een interview nog zei: “Als ik na mijn dood toch plots voor God sta, zou ik zeggen: Je hebt gelogen dat je zwart ziet”. Deze verwensing van Vermeersch aan het adres van God komt voort uit zijn eigen hoogmoed. Het bizarre is, dat ‘Vlaanderens bekendste atheïst’ het bestaan van God hier lijkt te bevestigen en dat hij wel degelijk een onbepaald voorgevoel heeft.

Tot op het laatst was Etienne Vermeersch een ongelovige twijfelaar die niet in staat bleek om te geloven. Vermeersch miste de nederigheid om te kunnen geloven en dat is net zijn grote drama. Voor Vermeersch is een definitieve dood – zo vermoed ik – beter te verkroppen dan de constatering, dat je na de dood – bij het Laatste Oordeel – toch nog de sigaar bent. Ergens lijkt Vermeersch dat zelf ook wel te beseffen, want hij besteedt in het boekje ‘Over God’ een heel hoofdstuk aan het verschijnsel van ‘cognitieve dissonantie’ om te verklaren waarom allerlei mensen tegen beter weten in blijven vasthouden aan bepaalde overtuigingen. ‘Cognitieve dissonantie’ is de onaangename spanning die iemand ervaart bij tegenstrijdige overtuigingen, ideeën of opvattingen. De zware aanvallen van Vermeersch op de ‘god van het christendom’ vallen waarschijnlijk te verklaren door zijn ‘negatieve emotionaliteit’ ten aanzien van zijn gelovige jeugdjaren. ‘Negatieve emotionaliteit’ is de voorloper van de persoonlijkheidsdimensie ‘neuroticisme’, die geen aandoening is, maar een karaktertrek van mensen die hoog scoren op ‘emotionele instabiliteit’.

Neurotische mensen proberen controle te hebben over elk aspect van mogelijke, risicovolle situaties. Het maakt niet uit hoe onwaarschijnlijk het risico is, maar ze verspillen enorm veel tijd, geld en energie alleen maar om risico’s te vermijden. Voor Etienne Vermeersch was de hel zo een mogelijke, risicovolle situatie. Misschien heeft Vermeersch – zoals Maarten Luther – zich in het klooster wel gerealiseerd, dat hij volgens de Leer van de Katholieke Kerk nooit heilig kon worden, omdat hij zichzelf daartoe veel te zwak voelde. In navolging van Luther heeft Vermeersch in eerste instantie het Geloof voor zichzelf aangepast, maar uiteindelijk heeft hij het helemaal overboord gegooid, omdat het aanpassen van het Geloof – met een bijbehorend ‘muterend’ godsbeeld – vanuit rationeel oogpunt – uiteindelijk – fundamenteel inconsequent is. Op zijn vijfentwintigste nam Vermeersch géén genoegen meer met een eigen, persoonsafhankelijke, idiosyncratische visie op God en een al even afwijkende, idiosyncratische visie op het Christendom in het algemeen. Omdat Vermeersch inzag, dat de hemel voor hem té hoog gegrepen was en de hel géén aanlokkelijk alternatief was, wees hij beiden af als ‘niet rationeel’. Hij zou de rest van zijn leven besteden aan het onderbouwen van deze visie.

Eén en ander roept natuurlijk wel de vraag op wat de relevantie is van het boekje van Vermeersch ‘Over God’ voor de mens in de 21ste eeuw? Vermeersch verwijst in zijn woord vooraf wel naar de levendige neo-atheïstische polemieken van Richard Dawkins, Christopher Hitchens, Sam Harris en anderen, maar die vinden toch vooral hun actualiteit in een Amerikaanse setting, waar zogenaamd ‘evangelische’ fundamentalisten de dienst uitmaken. In Vlaanderen is daar geen sprake van. De argumenten die Vermeersch in zijn boekje naar voren schuift, zijn allang bekend en vertonen weinig originaliteit. Vermeersch toont zich in dit boekje – maar ook in zijn denken tout court – als een typische representant van een voorbije era; namelijk die van het Modernisme, het tijdperk van de Rationaliteit.

Het tijdperk waarin dit soort van argumenten brede impact zouden hebben, is echter allang voorbij. Op de pagina’s 67/68 schrijft Vermeersch trouwens zelf met liefde over Pater Emile de Strycker s.j. met wie hij intense geloofsgesprekken voerde, en die weliswaar op de hoogte was van alle kritiek op de Bijbel en Christendom, maar toch op existentiële gronden vast bleef houden aan het Katholieke Geloof. De meeste mensen zijn tegenwoordig niet meer geïnteresseerd in de rationele argumentatie die Vermeersch te berde brengt, of zijn er immuun voor. Maar, de ongelovigen in zijn eigen atheïstische tempel zullen bij het lezen van het boekje ongetwijfeld instemmend knikken. Bij de Katholieke gelovigen zullen de afgezaagde en zoutloze ideeën van Vermeersch echter afglijden als water van een eendenrug.

 

Deel dit artikel:Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Pin on Pinterest0Email this to someonePrint this page

Author: Andreas Nieuwland

9 thoughts on “Etienne Vermeersch, Over God

  1. Wanneer een mens, priester of leek, de zuivere Geestelijke Beleving opgeeft blijft hem niets dan de leegte van de geestelijke dood en is men niet opgewassen tegen de duivelsstreken van duistere geesten, heksen en andere misleiders. Men moet geestelijk blijven strijden met het tweesnijdend scherp geestelijk zwaard van het levend en krachtig Woord van God dat een oordeler is der gedachten en der overleggingen des harten. — Hebreeën 4:12.

  2. Probleem is echter, dat we tegenwoordig – zelfs binnen de Katholieke Kerk – geconfronteerd worden met een ‘muterend’ godsbeeld. ‘Bisschoppen’ zoals bijvoorbeeld een Jorge Mario Bergoglio, maar ook een Godfried Danneels, een Jozef De Kesel of een Johan Bonny proberen zich tégen de kritiek vanuit wetenschappelijke (bijvoorbeeld exegetische) of ethische hoek (de waarden van de Verlichting) in te dekken door in de media een ‘gemuteerd’ godsbeeld op te hangen.

    Niet alleen bischoppen, maar ook vele priesters hanteren een muterend godsbeeld. Onlangs met Kerstmis 2018 nog een Eucharistie’viering’ bijgewoond ( niet ver van Kortrijk ) waar kinderen het ‘kerstverhaal ‘ demonstreerden. Het was een lieflijk spektakel ( want lieflijk geacteerd door kindjes ) maar 100 % on-katholiek en mijlenver van het inhoudelijk Angelusgebed.

    Het probleem van het ware gelovig Katholiek volk ( in Belgie en in de gehele wereld ) is dat het verstoken blijft van de heldere Katholieke doctrine. En zo wordt het ware, eigen gelovig Katholiek volk misleid en verraden door haar eigen priesters en bischoppen door een muterend godsbeeld.

    Wat Vermeersch betreft – zo zie ik hem althans – is dat ik hem een goed mens vond. Ik heb dat gezien toen hij een interview gedaan heeft met Mgr Leonard – beiden apprecieerden elkaar op een authentieke wijze. Hij had harde tegengestelde standpunten tegenover de Kerk maar is dat verwonderlijk met het beeld dat de huidige Katholieke kerk tentoonspreid in haar vertekend godsbeeld ?

    Laten we voor Vermeersch bidden dat hij tenminste in het Vagevuur zou zijn en dat hij met behulp van onze nederige en oprechte gebeden alsnog – voor eeuwig – bij de Goede Trinitaire God zal zijn. Maar ja, dat wordt ook niet meer gezegd en gepreekt in onze ‘vrolijk vierende ‘ muterend godsbeeld. Er is geen hel heeft valse ‘paus’ Bergoglio nog onlangs gezegd.

    Laten we voor Etiennen Vermeersch zieleheil bidden en hopen dat hij eens de Goede God zou zien
    Moge de goede God zich over hem ontfermen

  3. Er zou in de kerkparochie meer volwassencatechese moeten zijn , maar dan heb je weer het probleem dat het meest wordt gebracht door mensen die zelf met twijfels zitten. Wat filosoof Vermeersch betreft hij was een vrijdenker, maar soms zei hij wel rake dingen , die ons zouden moeten alert maken!!

    1. Willy: gelovige katholieke mensen die wekelijks naar een zondagse Eucharistie’viering’ gaan behoeven zo geen aparte ‘volwassen cathechese’.
      Probleem is dat er een muterend godsbeeld opgelegd wordt zoals auteur Andreas hierboven zo klaar en duidelijk verwoordt. ( zie eveneens mijn bovenstaande getuigenis van Kerstmis 2018) , dit in totale verbreking met de ware Katholieke leer.

      Het gaat hier wel over de Katholieke kerk, he. We zijn niet de protestantse kerk. Eucharistie’vieringen’ zoals ze heden ‘ gevierd ‘ worden , zijn on- katholiek. Er valt niets te vieren in een maatschappij waar we elke dag op Tv geconfronteerd worden met moorden, overspel, sex enz enz. Met een 19.000 – en abortussen per jaar in Belgie alleen, en euthanasies a la Vermeersch en Hubert Lampo.

      Goed, laat de maatschappij zo zijn.

      Maar dat wij katholieken moeten geconfronteerd worden met zoutloze priesters en bisschoppen a la De Kesel, met ‘ ijverige ‘ leken die in hun ongewaste handen de Eucharistie uitdelen en zo een vertekend en muterend godsbeeld ten toon spreiden. Dat is het groot probleem van de katholieke kerk.

  4. Goed artikel van Andreas Nieuwland. Dank ervoor.
    – Vermeersch “redeneert” veel te eenvoudig over God, waardoor hij dan “concludeert” dat de christelijke God niet bestaat.
    – Zijn vermeende kennis van het katholieke geloof was ook al belabberd. Zo dacht hij dat er in de Bijbel nergens iets stond over het vagevuur, en dat is verkeerd. Zowel uit elementen uit het Nieuwe als het Oude Testament (Makkabeeën 2) kun je opmaken dat er een vagevuur moet bestaan.
    – Voor mij blijft Vermeersch de man van de walgelijke wetten over abortus en euthanasie.

  5. Het enige waarmee ik kon akkoord gaan met deze heraut van een verkrampt atheïsme is zijn kijk op de islam. Voor de rest was hij een van de vele filosofen die met hun veelal nutteloos en steriel discours geen aarde aan de dijk brengen, en waarvan het maatschappelijk nut omgekeerd evenredig is aan het belang dat hen wordt toebedeeld.

  6. Beste,
    Maak even zelf de deductie op basis van enkele waarheden, ze staan zeer duidelijk vermeldt op http://www.bloggen.be/WILLIBRORD/
    Ik heb een gebedje gedaan, voor zijn zieleheil, maar of het iets zal uithalen betwijfel ik , er zijn nu eenmaal regels te beginnen met de Tien Geboden, er is Gods Plan, en ja sommige mensen menen dat zelfbeschikkingsrecht maar doodnormaal is.

    Ik weet dat ge zonder ‘lijden’ nooit de ‘hemel’ zult bereiken, ik denk niet dat ik verkeerd ben, ofwel lijdt ge hier beneden of anders in het Vagevuur.

Regels voor reacties: 1. Haatreacties en reacties met vloek- en scheldwoorden zijn niet toegestaan. 2. "Trollen" is verboden. Dit forum is bedoeld als ontmoetingsplaats waar inhoudelijke reacties worden gegeven op een artikel, of waar meningen kunnen worden uitgewisseld, niet om te trollen. Bij herhaaldelijke overtredingen zal de gebruiker worden geblokkeerd. 3. Anonieme gebruikersnaam is toegelaten. 4. Katholiek Forum wil een beleefd, doch ongecensureerd platform aanbieden en is daarom volstrekt niet aansprakelijk voor de inhoud van de reacties.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.